Türkiye'nin İsrail ile ticareti tamamen kestiğini duyurmasının üzerinden bir yılı aşkın süre geçti. Ankara, 2 Mayıs 2024'ten itibaren İsrail ile ithalat ve ihracatın tamamen durdurulduğunu, bu süreçte hiçbir mal için gümrük işlemi yapılmadığını söylüyor. Türkiye hükümeti, tek istisnanın İsrail işgali altındaki Filistin Toprakları ile yapılan ticaret olduğunu vurguluyor. Ankara bu durumu Akdeniz'de limanı olmayan Filistin Yönetimi'nin tüm uluslararası ticareti İsrail üzerinden ilerletmesiyle gerekçelendiriyor.

Türkiye'den İsrail'e ticaretin uluslararası şirketler ve üçüncü ülkeler üzerinden sürdüğüne dair iddialar ise Türkiye ve İsrail basını ve sosyal medyada gündeme geliyor. Türk yetkililer ve makamlar geçtiğimiz yıl defalarca bu iddiaları reddetti. Peki veriler bize Türkiye-İsrail ticaretiyle ilgili ne söylüyor?

Birleşmiş Milletler (BM) Emtia Ticaret İstatistikleri Veritabanı'na (Comtrade) göre İsrail 2024'te 91,5 milyar dolar (yaklaşık 3.5 trilyon lira) ithalat; 61,7 milyar dolar (yaklaşık 2,4 trilyon lira) ihracat yaptı. BM'nin İsrail'in ticaret verilerine dayanan tablosuna göre 2024'te İsrail, Türkiye'ye neredeyse 600 milyon dolarlık (yaklaşık 23,3 milyar lira) ihracat yaptı. Türkiye ise İsrail'in geçtiğimiz yıl en fazla ürün aldığı ülkeler arasında 2,8 milyar dolar (yaklaşık 110 milyar lira) ile beşinci sırada yer aldı. Ancak TÜİK'e göre Türkiye'nin 2024'te İsrail'e ihracatı 1,5 milyar dolar.

Türkiye Ticaret Bakanlığı, BM verilerine ait bir tablonun yer aldığı bir haberin sosyal medyada paylaşılması üzerine 22 Mayıs'ta konuyla ilgili kapsamlı bir yazılı açıklama yayınladı. Açıklamada, İsrail ile ticaretin devam ettiği yönündeki iddialar yalanlandı, BM veritabanında yer alan Türkiye'nin 2024'te İsrail'e 2,8 milyar dolarlık ihracat yaptığına dair verilerin "tamamen yanlış" olduğu ifade edildi.

Ticaret Bakanlığı açıklamasında ayrıca 7 Haziran 2024'te Batı Şeria merkezli Filistin Yönetimi'yle Türkiye arasında yapılan "Türkiye-Filistin devleti protokolü" kapsamında "özgün bir kontrollü ticaret mekanizması geliştirildiği" belirtildi. Bu mekanizma kapsamında "sadece ithalatçının Filistinli, varış yerinin Filistin adresi" olacak şekilde Türkiye'den Filistin'e 2024'te toplam 797 milyon dolar (yaklaşık 31 milyar lira) ihracat yapıldığı ifade edildi. Bu ticaretin, "Filistin'in limanı, gümrüğü olmadığı için İsrail'in iki limanı üzerinden" yapıldığı söylendi.

İsrail Merkezi İstatistik Bürosu'nun (CBS) ticaret verilerine göre İsrail Türkiye'den 2024'te 2 milyar doları (yaklaşık 78 milyar lira) aşkın ithalat yaptı. Aynı yıl İsrail'in Türkiye'ye ihracatıysa 600 milyon dolara (yaklaşık 23 milyar lira) dayandı. 2025'in ilk dört ayına bakıldığında CBS verilerine göre İsrail ile Türkiye'nin ticareti büyük oranda azalmış gözüküyor. TÜİK ve Ticaret Bakanlığı'ndaysa bu süreçte İsrail ile ithalat ve ihracat sıfır olarak gözüküyor.

Türkiye, Mayıs 2024'ten bu yana İsrail'e yönelik ticaret yasağını tam anlamıyla uygulamamakla eleştiriliyor. Bu süreçte ticaretin Yunanistan gibi üçüncü ülkeler üzerinden sürdüğü, Türk ürünlerinin İsrail'e farklı ülkelerden ve Filistin Yönetimi üzerinden sokulduğu gibi iddialar hem basında hem sosyal medyada dile getirildi.