BirGün
Haber akışına dön

Dengeler Değişiyor, Mücadele Sürüyor

Dengeler Değişiyor, Mücadele Sürüyor

Vijay PRASHAD

Avrupa sokakları, savaş ekonomilerinin kendi halklarını bütünüyle görmezden gelmesine öfkelenen insanların protestolarıyla çalkalanmaya devam ediyor. Atlantik'in öte yakasında ise Brezilya ve ABD'deki güçlü toplumsal seferberlik, yaratabilecekleri etkiyi abartmaya gerek olmaksızın, tarihin doğru tarafının lehine seçim sonuçları ortaya çıkardı.

Bugün Amerika kıtası ve Avrupa'daki insanların tepkisinin ardında, kendi ülkelerindeki düşük yatırım düzeyinin yol açtığı son derece zayıf büyüme oranları yatıyor. Bunun sonucunda haneler öğünlerini azaltıyor, gençler bağımsız bir yaşam kurmayı erteliyor ve işçiler Hürmüz Boğazı kaynaklı enflasyonun artırdığı giderlerini karşılamaya yetmeyen ücretlerle geçinmeye çalışıyor. Enflasyon oranının düşmesi, emekçilerin daha önce kaybettikleri satın alma gücünü geri getirmiyor.

İşte bu nedenle insanlar sokaklarda ve sandık başlarında harekete geçiyor. Hindistan'daki çiftçi isyanı ve toplumun geniş kesimlerine yayılan “Hamamböceği Hareketi” de tarihin yönünün adalete doğru, onlarca yıldır uygulanan karşıdevrimci politikaların (başka bir deyişle neoliberalizmin) yarattığı çirkinlikten uzaklaşacak şekilde değişmesinin önemli parçaları arasında yer alıyor.

TRUMP İÇİN YENİLGİ

ABD'de 3 Kasım’da yapılan ara seçimler, Başkan Donald Trump'ın Cumhuriyetçi Partisini Kongre'nin her iki kanadındaki çoğunluğundan da mahrum bıraktı. Yaşam maliyetlerine ve İran'a karşı yürütülen savaşa duyulan öfke, Trump'ın “Amerika'yı Yeniden Büyük Yap” (MAGA) koalisyonuna verilen desteğin çözülmesine katkıda bulundu.

Ara seçimler, MAGA'nın sunduğu pazarlığın cazibesinin zayıfladığını açığa çıkardı. İşçilerden, güvencesizliği kendi kişisel sorumlulukları olarak kabul ederken askeri maceraları finanse etmeleri isteniyor. Bu pazarlık artık ilgi görmüyor. Ancak Trump, MAGA seçmenlerinin Cumhuriyetçi siyasetçilere sırt çevirseler bile nihayetinde kendisini asla terk etmeyeceklerine inanan devasa egosuyla halkın iradesine karşı direnmek zorunda hissediyor.

ABD Temsilciler Meclisi'nde artık Amerika Demokratik Sosyalistleri'nin (DSA) desteklediği sekiz temsilci bulunuyor. Ayrıca İsrail'in Filistinlilere yönelik soykırımına ve ABD'nin İran'a karşı yürüttüğü yasadışı savaşa açıkça karşı çıkan başka temsilciler de var. Bu isimlerin, seçimlerde ortaya çıkan tepkiyi savaşa, sınır dışı etmelere ve sosyal hizmetlere yönelik saldırılara karşı bir baskıya dönüştürebilmeleri için halkın yaşadığı sıkıntı ve öfkeden güç alan, sağlam toplumsal hareketlere dayanmaları gerekecek. Böylesi sürekli bir baskı olmadan ABD'deki siyasi düzen, halkın öfkesini soğurup büyük ölçüde aynı politikaları sürdürme kapasitesine fazlasıyla sahip.

EBEDİ LULA

Brezilya, uluslararası aşırı sağın kendine özgü bir türüne karşı kazanılmış en belirgin savunma zaferini temsil ediyor. Lula, 25 Ekim'de geçerli oyların yüzde 51,79'unu alarak Flávio Bolsonaro'yu mağlup etti ve dördüncü kez devlet başkanı seçildi. Bolsonaro ise özel bir uçakla Brezilya'dan ayrılarak ABD'nin Miami kentine kaçtı.

Lula'nın zaferi, Bolsonaro ailesinin yeniden devlet başkanlığını ele geçirmesini engellerken ücretler, açlık, kamu yatırımları ve ulusal egemenlik üzerine yürütülen mücadelelerin önünü açık tutuyor. Uluslararası düzeyde ise Brezilya'nın tek taraflı zorlayıcı önlemlere karşı ve gelişmekte olan ülkeler arasında işbirliğinden yana önemli bir ses olmayı sürdürmesini sağlıyor. Bolsonaro'nun kazanması, bölgeyi Washington'a tabi kılmaya çalışan güçleri daha da kuvvetlendirecekti.

Lula'nın kazandığı sınırlı yetki ve aşırı sağın yasama organında kontrolü ele geçirmesi, Brezilya'daki siyasi bölünmenin derinliğini gözler önüne seriyor. Gerici aşırı sağ, toplumda hâlâ önemli bir destek tabanına sahip. Lula'nın önceki üç seçim zaferinde de gördüğü üzere, seçim kazanmak tarım sermayesinin, muhafazakâr kurumların, finans çevrelerinin ve acımasız medyanın gücünü ortadan kaldırmaya yetmiyor.

Aşırı sağın Amerika kıtasının dört bir yanında güçlenmesi, Brezilya, Meksika ve Küba'yı çirkin bir fırtınanın ortasındaki adalar haline getirmiş durumda. Bu nedenle Lula'nın yenilenen görev süresi yalnızca seçim sonuçlarına bakılarak değerlendirilemez. Halkın yaşam koşullarında sağlanacak maddi iyileşmeler de hesaba katılmalı. Demokrasiyi savunmak, işçilere onu savunmaları için nedenler sunan bir ekonomik program gerektiriyor. Yoksullardan kendi ihtiyaçları sürekli ertelenirken yalnızca kurumları korumaları istenirse sağ, onların hayal kırıklığından yararlanmak ve bu öfkeyi sola yöneltmek üzere yeniden sahneye çıkacaktır.

AFRİKA HAREKETE GEÇİYOR

Yaş ortalamasının oldukça düşük olduğu Afrika genelinde, gençlerin kitlesel protestoları bazı önemli kazanımlara dönüştü.

Kenya'daki Z kuşağı ayaklanması (2024, 2025, 2026), Nijerya'daki “Kötü Yönetime Son” protestoları (2024), Uganda'da parlamentoya düzenlenen yürüyüş (2024), Nijerya'daki “Yasadışı Madenciliği Şimdi Durdurun” hareketi (2024), Mozambik'teki seçim sonrası protestolar (2024-2025), Togo'daki gençlik protestoları (2025), Fas'taki GenZ 212 (2025) ve Madagaskar'daki Gen Z Mada (2025) bu protesto dalgasının ritmini ortaya koyuyor.

Bu ayaklanmalar iki tür tepkiyle karşılaştı: Yetersiz tavizler ve hareketlerin liderlerine verilen uzun süreli hapis cezalarını da içeren sert baskılar. Halkın özlemlerinin gerçekleşmesi hem dışarıdan dayatılan mali disipline hem de ülke içinde iktidarın belirli ellerde yoğunlaşmasına direnebilecek örgütleri gerektiriyor.

Genel Sekreter Solly Afrika Mapaila, seçimlerde temsil kazanmanın daha geniş bir hareketi güçlendirmesi gerektiğinin bilinciyle, ortak bir gündemi tartışmak üzere sol oluşumları bir araya getirmeyi önerdi. Yenilenmiş bir SACP, hem sömürüye hem de umutsuzluğa karşı gelişen halk ayaklanmalarına yön verebilecek bir Afrika solunun güçlenmesi için kıta genelinde ihtiyaç duyulan önderliği sağlayacak.

AVRUPA'NIN YANAN SOKAKLARI

Fransa'da 2018'deki Sarı Yelekliler hareketinin ve sonraki yıllarda yaşanan öğrenci mücadelelerinin birikimi üzerinde yükselen yeni toplumsal seferberlik, işçi sınıfının ücretler, eğitim, kamu hizmetleri ve Filistin için dâhil protesto hakkı etrafında nasıl birleşebileceğini gösteriyor.

Bu hareketin enerjisi bulaşıcı oldu. İtalya'da 30 Ekim'de düzenlenen greve ve Almanya'da zorunlu askerlik karşıtı protestoların giderek yayılmasına da yansıdı. Macron, Merz ve Meloni hükümetleri, silahlanma için hızla kaynak bulurken okulların ve hastanelerin kaynak yetersizliğini kabullenmek zorunda olduğunu savunuyor. Şimdilik bütün gözler, solun hem aşırı sağa hem de ondan daha az sağcı olan güçlere meydan okumak üzere muhtemelen birleşeceği Fransa cumhurbaşkanlığı seçimlerine çevrilmiş durumda.

Sırbistan'da da tam olarak böyle bir tablo ortaya çıkıyor. Öğrenci Listesi, parlamento seçimlerinde 250 sandalyenin 140'ını kazanırken görevdeki Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić'in öncülük ettiği liste 103 sandalyede kaldı. Hareket, Kasım 2024'te Novi Sad tren istasyonunun giriş saçağının çökerek can kayıplarına yol açmasının ardından büyüdü. Bu olay, yolsuzluğun ve yetkililerin cezasızlığının simgesi haline geldi.

Sırbistan'daki hareket şimdi pek çok gençlik ayaklanmasının karşı karşıya olduğu soruyla yüzleşiyor: Kitlesel seferberliğin yarattığı coşkunun ardından kalıcı bir demokratik örgütlenme nasıl kurulacak ve toplumsal ihtiyaçlar nasıl karşılanacak?

YENİ OLANAKLAR

Çağımızın krizi, kendi siyasi sonuçlarını önceden belirlemiyor. Milyarlarca insanın yaşadığı güvencesizlik, gerçekten de gerici fikirlerin ve kendine özgü bir tür aşırı sağ hareketlerin güçlenmesine zemin hazırladı. Ancak aynı güvencesizlik, dayanışmayı ve direnişi de doğurabilir, hatta toplumsal dönüşümün başlangıç noktasını oluşturabilir. Tehlikeli hükümetlerin seçimlerde yaşadığı yenilgiler, halkın örgütlü mücadelesiyle genişletilmesi gereken bu olanakları yaratıyor.

Tarihin yönü değişti, çünkü insanlar harekete geçti. Bu değişimin devamı, insanların dağınık haldeki itirazlarını kendi yaşamlarını belirleyen kararlar üzerinde kalıcı bir güce dönüştürüp dönüştüremeyeceklerine bağlı olacak.

Kaynak: counterpunch.org

Çeviren: Yusuf Tuna KOÇ

Haber görseli

Okumaya devam et

Pusholder

Senin gündemin

Okuma seçenekleri

Push AIÖzet

PusholderKaynakta oku
birgun.net