Dronlar İçin Fiber Optik Kablo Bulmak Giderek Zorlaşıyor

Veri merkezlerinin artan fiber optik kablo ihtiyacı, Rusya ve Ukrayna arasındaki dron savaşını da etkiliyor. Kablo fiyatları 10 kata kadar yükselmiş durumda. Üstelik yüksek fiyatta bile tedariği zor.

Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş, insansız hava araçlarının (İHA) askeri alandaki kullanımını önemli ölçüde değiştirdi. Elektronik harp sistemlerinin uzaktan kumanda sinyallerini karıştırması, her iki tarafı da fiber optik kabloyla kontrol edilen dronlara yönlendirdi. Geleneksel dronların aksine radyo sinyalleri yerine ince bir fiber optik kablo üzerinden komut alan bu araçlar, elektronik karıştırma sistemlerinden etkilenmeden hedeflerine ulaşabiliyor. Ancak bir yandan Rusya ve Ukrayna arasında giderek büyüyen bu dron savaşı, diğer yandan yeni kurulan yapay zekâ veri merkezleri derken, fiber optik kablo tedariği giderek daha sıkıntılı hâle geliyor.

Ukrayna merkezli savunma şirketi BlueBird Tech'in Ar-Ge temsilcisi, Ars Technica'ya verdiği röportajda fiber optik kablo tedarikinde yaşanan sorunların boyutlarını anlattı. Şirket temsilcisine göre yapay zekâ veri merkezlerinin hızla büyümesiyle birlikte bu kablolara yönelik talep ciddi ölçüde artarken, son birkaç yıl içinde fiber optik kablo fiyatları neredeyse 10 kat yükseldi. Özellikle Ukrayna'nın drone üretimini ölçeklendirmeye çalıştığı bir dönemde yaşanan bu artış, ülkenin savunma kapasitesi açısından önemli bir sorun oluşturuyor.

İki ülke arasındaki tedarik farkı ise Ukrayna açısından özellikle dikkat çekici. BlueBird Tech temsilcisinin aktardığı verilere göre Ukrayna, Ağustos 2025'te Çinli tedarikçilerden yalnızca 116 kilometre fiber optik kablo temin edebildi. Rusya'nın aynı ay gerçekleştirdiği ithalat ise 528 bin kilometreye ulaştı. Daha da çarpıcı olan ise Rusya'nın 2025 yılının tamamında yaklaşık 59,5 milyon kilometre fiber optik kablo tedarik etmiş olması. Bu miktar, dünya genelindeki yıllık fiber optik kablo üretiminin yüzde 10'undan fazlasına karşılık geliyor.

Bu farkın arkasında Çin'in söz konusu malzemenin en büyük tedarikçisi olması yatıyor. Rusya, Çin ile sahip olduğu geniş kara sınırı sayesinde bu ülkeden büyük miktarlarda kablo temin edebilirken, Ukrayna aynı imkâna sahip değil. Üstelik BlueBird Tech temsilcisine göre bazı Çinli şirketler Ukrayna'ya fiber optik kablo satmayı doğrudan reddediyor. Ukrayna'nın başka ülkelerdeki tedarikçiler üzerinden alım yapması mümkün olsa da bu yöntem hem maliyetleri artırıyor hem de aracı şirketlere bağımlılık yaratıyor. Temsilci, satın alma güzergâhına ve aracı ülkeye bağlı olarak fiyatların değişebildiğini, ancak Çin'in hâlâ bu malzemenin ana kaynağı olduğunu vurguluyor.

Üstelik sorun yalnızca Rusya ile Ukrayna arasındaki rekabetten kaynaklanmıyor. Küresel ölçekte fiber optik kablo arzında yaklaşık 178 milyon kilometre açık bulunduğu tahmin ediliyor. Yapay zekâ veri merkezlerinin hızla yaygınlaşması, bu altyapılarda kullanılan fiber optik kablolara yönelik talebi artırarak mevcut tedarik sorununu daha da derinleştiriyor.

Yaşanan bu gelişme, yapay zekâ sektöründeki hızlı büyümenin etkilerinin artık bilgisayar ve veri merkezi endüstrisinin çok ötesine geçtiğini bir kez daha ortaya koyuyor. Yapay zekâ yatırımlarının öncelikli hâle gelmesi nedeniyle GPU, bellek çipleri ve baskılı devre kartları (PCB) gibi bileşenlerde tedarik sorunları yaşanırken, elektrik altyapısı, optik alıcı-vericiler ve hatta elektrikçi gibi nitelikli iş gücü de artan talepten etkileniyor.