Gidenler Dönmek İstemiyor, Nitelikli Beyin Göçü Rekor Kırdı!

Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 23 Ekim'de yayımladığı 2025 Yükseköğretim Beyin Göçü İstatistikleri, nitelikli iş gücünün yurt dışına yönelişinin sürdüğünü gösterdi. Beyin göçü oranı 2015'te yüzde 1,6 iken 2023'te yüzde 2'ye, 2025'te yüzde 2,2'ye ulaştı. Erkek mezunlarda oran yüzde 2,7, kadınlarda yüzde 1,8 olarak kaydedildi. İstanbul yüzde 4 ile en yüksek göç oranına sahip il olurken vakıf üniversitesi mezunlarında oran yüzde 4,4'e çıktı. Tam burslu vakıf üniversitesi mezunlarında ise yüzde 8,6'ya ulaştı.

TÜİK verilerine göre en yüksek beyin göçü oranı yüzde 13,1 ile moleküler biyoloji ve genetik mezunlarında görüldü. Bu alanı yüzde 13 ile işletme mühendisliği, yüzde 11 ile matematik mühendisliği, yüzde 10,9 ile elektronik mühendisliği ve yüzde 10,2 ile fizik mühendisliği izledi. Eğitim alanları genelinde bilişim ve iletişim teknolojilerinde oran yüzde 7, mühendislikte yüzde 4,8 oldu. Mezunların yüzde 22'si Almanya'ya, yüzde 16,9'u ABD'ye, yüzde 10,5'i İngiltere'ye, yüzde 8,3'ü Hollanda'ya ve yüzde 5,2'si Kanada'ya göç etti. Almanya, İngiltere ve Hollanda'ya gidenler arasında bilgisayar mühendisliği mezunları öne çıktı.

2026'da Social Science & Medicine – Qualitative Research in Health dergisinde yayımlanan, Türkiye'den Almanya'ya göç eden sağlık çalışanlarına ilişkin araştırma, göçün yalnızca ücret farklılıklarından kaynaklanmadığını ortaya koydu. Almanya'da çalışmaya başlayan doktor ve hemşirelerle yapılan görüşmelerde ağır iş yükü, sağlık çalışanlarına yönelik şiddet, mesleki değersizleşme, liyakate dayanmayan iş yeri hiyerarşileri ve güvensizlik başlıca nedenler olarak belirlendi. Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarının tamamı göç kararından memnun olduğunu ve yakın gelecekte Türkiye'ye dönmeyi düşünmediğini bildirdi.

Almanya'daki araştırma, ülkenin sağlık sektöründeki personel açığının Türkiye'den göçü desteklediğini de gösterdi. Almanya'da çalışan hemşireler arasında yurt dışında doğanların oranı 2013'te yüzde 5 iken 2023'te yüzde 16'ya yükseldi. Türkiye, Almanya'nın yabancı hemşire temin ettiği başlıca beş ülkeden biri haline gelmiş durumda. Araştırmada aktarılan Türkiye merkezli anketler de sağlık çalışanlarının yarısından fazlasının yurt dışında çalışmayı değerlendirdiğini ortaya koyuyor. Türkiye'de yapılan araştırmalar da beyin göçünün yalnızca bireysel tercih değil, Türkiye'deki çalışma ve yaşam koşullarıyla gelişmiş ülkelerin nitelikli emek talebinin birleştiği yapısal bir süreç olduğunu gösteriyor. Araştırmalar ücretler, mesleki güvence, liyakat ve araştırma olanaklarındaki sorunların arttığını da gözler önüne seriyor.