Cumhuriyet
Haber akışına dön

Hakan Fidan’dan Mekke Anlaşması’nda ABD İtirafı: ‘Hegemon Artık Hegemon Rolünü Oynamak İstemiyor’

Hakan Fidan’dan Mekke Anlaşması’nda ABD İtirafı: ‘Hegemon Artık Hegemon Rolünü Oynamak İstemiyor’

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan önceki günkü bütçe görüşmelerinde, iktidarın Mekke Anlaşması’na yönelik en sık kullandığı tezlerden biri olan ‘bölgesel sahiplenme’den bahsetti. “Bölgesel sahiplenme kavramı nereden ortaya çıkıyor? İki türlü. Bir, hegemon artık hegemon rolünü oynamak istemiyor” diyerek anlaşmadaki ABD etkisine işaret etti.

Dışişleri Bakanlığının 64 milyar liralık 2027 bütçesi önceki akşam TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda kabul edilirken, görüşmelerin sonunda Bakan Fidan milletvekillerinin sorularını yanıtladı.

‘UYGUN ORTAMLARDA KONUŞABİLİRİZ’

Fidan, gün boyu elli milletvekilinin konuşmasını dinlediğini, bir-ikisi hariç bunları samimi bulduğunu ve bine yakın soru sorulduğunu kaydetti. “Bu soruların hepsine memnuniyetle istediğiniz ortamda cevap veririz ama benim burada bu hassas konuları, devletin bütün durduğu pozisyonları, neyi niye yaptığını anlatmam gereken hususları kayda girerek bütün dünyaya deklare etmem takdir edersiniz ki yapmak istediğimiz verimli dış politikayla çok çelişen bir husus olur” dedi. Milletvekilleriyle farklı ortamlarda görüşmeye hazır olduğunu söyledi.

‘SİZE TÜYO VERMEDİLER Mİ?’

Fidan, bakanlığa bağlı Dışişleri Teşkilatını Güçlendirme Vakfı’nın gelirlerinin fon krizine konu olan fonlarda kullanılmadığını, dolayısıyla bir zararla karşılaşılmadığını belirtti. İYİ Parti Kocaeli Milletvekili Lütfü Türkkan ise araya girerek, “Size tüyo vermediler mi?” diye sordu. Fidan, bu soruya gülerek karşılık verdi.

‘HEGEMON ARTIK BU ROLÜ OYNAMAK İSTEMİYOR’

Mekke Anlaşması’na yönelik eleştirileri yanıtlayan Fidan, “Eğer siyasi istikrar, ekonomik kalkınma, refah ve devamlılık bina etmek istiyorsanız güvenlikle başlamanız gerekiyor. Avrupa’da da her şey güvenlikle başladı” dedi.

Anlaşma ile ilgili iktidarın sıkça kullandığı “Bölgesel sahiplenme” tezine değinerek, “Bölgesel sahiplenme kavramı nereden ortaya çıkıyor? İki türlü. Bir, hegemon artık hegemon rolünü oynamak istemiyor, normal. Bir de artık yetkinleşmiş özgürlük kavramını benimsemiş ülkeler hegemonla çalışmak istemiyorlar, yani hegemonun koyduğu bir şeyi yapmak istemiyorlar. Ülkeler artık birebir menfaat üzerinden çalışmak istiyorlar” cümlelerini kurdu.

YENİ BİR SÖYLEM

Fidan’ın “Hegemon artık hegemon rolünü oynamak istemiyor” sözleriyle ABD’yi işaret etmesi dikkat çekti. Zira iktidar anlaşmayı gerekçelendirirken bu söylemi kullanmıyor, Fidan’ın yukarıda bahsettiği ikinci hususu; “Hegemonların bölgeye faydalı olmadığı” tezini ileri sürüyordu.

Örneğin anlaşma imzalandıktan bir gün sonra, 8 Ağustos’ta Fidan, “Dışarıdan gelen hegemonlar bölgedeki sorunları çözmüyorlar, daha da akut hale getiriyorlar, maliyeti çok yüksek oluyor. Bölge ülkelerinin kendi güvenliklerini, ekonomik istikrarlarını, kalkınmalarını ve refahlarını kendilerinin garanti altına alıcı daha kurumsal noktalara gitmeleri gerekiyor” ifadelerini kullanmıştı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan da 12 Ağustos’ta İngiltere merkezli Şarkul Avsat gazetesine anlaşmayla ilgili verdiği mülakatta, “Bölgenin meselelerinin çözümünde dışarıdan dayatılan reçetelerin ne gibi felaketlere yol açtığını biliyoruz. Bu yüzden de Türkiye olarak her zaman bölge ülkelerinin kendi iradesi ve ortak aklı belirleyici kılma yönünde politika yürütüyoruz” demişti. Geçen üç ayda bu söylem sürerken, Fidan salı günü de benzer sözleri sarf etmişti.

MUHALEFET ‘ABD TAŞERONLUĞU’ DEMİŞTİ

Muhalefet ise Fidan’ın Komisyon’da ilk söylediği teze paralel olacak şekilde, anlaşmayı ABD’nin talep ettiğini ve böylece Türkiye’nin ‘taşeron’ olarak kullanılmak istendiğini öne sürüyordu. Örneğin YENİ Parti Genel Başkan Yardımcısı Utku Çakırözer, anlaşma 27 Ekim’de TBMM Dışişleri Komisyonu’nda görüşülürken, “Biz Mekke Paktı'nın Türkiye'den çok ABD’nin çıkarlarını korumadığına, ABD'nin operasyon yapamayacağı Husilere karşı ateşi elle tutmak yerine maşayla tutmak istediğine; fakat o maşanın biz olmadığımıza nasıl ikna olacağız? Olmayacağız çünkü Türk askerini Yemen'e göndermek Türkiye'nin planı değildir; Trump'ın planıdır, ABD ve İsrail'in çıkarlarına hizmet etmektir” demişti.

DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Ceylan Akça Cupolo da anlaşma 4 Kasım’da TBMM Genel Kurulu’nda görüşülürken, “Buna ‘bölgesel sahiplenme’ dememizin imkânı yok. Bu, tamamıyla bir bölgesel taşeronluk yapma. ABD'nin Kasım 2025 yılında yayımladığı Ulusal Güvenlik Stratejisi dokümanına uygun bir şekilde; bölgesel ihtiyaçlarını, bölgesel partnerlerine taşere ettiği ihtiyaçları sebebiyle Türkiye'nin de bu role talip olması olarak ifade ediyoruz” diye konuşmuştu.

‘VİZE KABUL ORANI YÜZDE 85,4’

Öte yandan Fidan, bütçenin soru-cevap kısmında Türk vatandaşlarının Schengen vizesi sorunlarına, “Başvuru sayısı ile kabul oranına baktığınız zaman 2023-2024-2025 rakamlarında bizim yüzde 85,4'lük bir Schengen vizesi kabul oranımız var” yanıtını verdi. Bu sırada milletvekillerinden, randevu almanın zor ve verilen vize sürelerinin kısa olduğuna yönelik sesler yükseldi.

Fidan, “Her ülkeden başvuran oluyor, randevularda da sıkıntı var, onu düzeltmeye çalışıyorlar. Bir küsur milyon insan ve başvuran sayısı da sürekli artıyor Türkiye'de, bu da iyi bir şey. Vatandaşımız seyahat etmek istiyor, iş yapmak istiyor, eğitim almak istiyor. Bu önemli bir şey” dedi.

VİZE SERBESTİSİ KRİTERLERİ MECLİS’E GELECEK

Fidan ayrıca, “Nedense (vatandaş) hep Avrupa ülkelerine gitmek istiyor, Schengen vizesinin olduğu yerlere. Yani yeryüzü geniş aslında…” dedi. Bu sırada bir milletvekili, Avrupa’ya uçak biletlerinin ucuz olduğunu söyledi. Fidan ise, “Yani aslında Singapur, Malezya, Endonezya, Mekong Yarımadası, oralar…” diyerek yeni adresler gösterdi. Vize retlerinin Avrupa’da yükselen aşırı sağ ile de bağlantılı olduğunu ifade eden Fidan, Avrupa Birliği ile yürütülen vize serbestisi süreciyle ilgili yeni bir gelişmeyi açıkladı.

Türkiye’nin konuyla ilgili altı kriteri sağlaması gerektiğini anımsatarak, “Bu altı eksik kalan konunun kabul edilmesiyle ilgili nihai taslak çalışmaları bitirme aşamasına geldik. Tam yüce Meclis’e bunu sunacaktık, dediler ki: ‘Şu bütçeyi bir atlatalım, ondan sonra bunu yapalım’. İnşallah, bütçeden sonra önünüze bu gelecek” dedi. Altı kriterin içerisinde bazı yasal düzenlemeler yer alıyordu.

BU SORULARA YANIT VERMEDİ

Hakan Fidan öte yandan, gün boyunca gündeme gelen, Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin kararlarına neden uymadığına yönelik sorulara, Dışişleri’nde bir MİT Ofisi kurulduğu iddiasına, F-35 ile S-400 sürecindeki son duruma ve Bilal Erdoğan’ın Lübnan temaslarına Türkiye’nin Lübnan Büyükelçisinin neden eşlik ettiği sorularına yanıt vermedi.

Okumaya devam et

Pusholder

Senin gündemin

Okuma seçenekleri

Push AIÖzet

PusholderKaynakta oku
cumhuriyet.com.tr