Küf Ve Nem Sağlığımızı Nasıl Etkiliyor?: Evlerdeki Görünmez Tehlike

Nemli ve küflü ortamlara uzun süre maruz kalmak; öksürük, burun tıkanıklığı, alerjik reaksiyonlar ve astım belirtilerinin ağırlaşmasıyla ilişkilendiriliyor.

Evlerdeki nem ve küf çoğu zaman yalnızca duvarlarda beliren siyah ya da yeşil lekelerle fark ediliyor. Oysa sorun, gözle görülen alanlardan çok daha geniş olabilir. Duvarların arkasında, tavan kaplamalarının altında, banyo ve mutfak gibi sürekli su buharına maruz kalan bölümlerde gelişen küfler de iç ortam havasını etkileyebiliyor.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), binalardaki sürekli nem ve küf oluşumunu iç ortam hava kirliliğinin önemli bileşenlerinden biri olarak değerlendiriyor. DSÖ'nün iç ortam havası rehberinde, nemli ve küflü binalarda yaşayanlarda solunum yolu belirtileri, alerjiler ve astım görülme sıklığının arttığına ilişkin bilimsel kanıtlar bulunduğu belirtiliyor.

Küfler, çoğalmak için neme ihtiyaç duyan mantar türleri. Evlerdeki su sızıntıları, çatı ve tesisat kaçakları, yetersiz havalandırma, yalıtım sorunları ve duvarlarda oluşan yoğuşma küf gelişimini kolaylaştırıyor.

Özellikle kış aylarında dışarıdaki soğuk hava ile evin içindeki sıcak ve nemli havanın karşılaşması, pencere kenarlarında ve soğuk duvar yüzeylerinde su damlacıklarının oluşmasına yol açabiliyor. Bu yüzeyler uzun süre nemli kaldığında küf gelişimi için uygun ortam ortaya çıkıyor.

Banyo ve mutfaklarda yemek pişirme, duş alma ve çamaşır kurutma gibi günlük faaliyetler de iç mekândaki nem oranını yükseltiyor. Bu nem yeterince dışarı atılamadığında zamanla duvarlarda, tavanlarda, dolap arkalarında ve mobilyaların çevresinde küf oluşabiliyor.

Küfün ortaya çıkması için mutlaka büyük bir su baskını yaşanması gerekmiyor. Sürekli yüksek nem ve yetersiz hava dolaşımı da zaman içinde soruna neden olabiliyor.

Küfler havaya sporlar, küçük mantar parçacıkları ve çeşitli biyolojik maddeler bırakabiliyor. Nemli ortamlarda bakteri ve ev tozu akarları gibi başka biyolojik etkenlerin çoğalması da mümkün. Bu maddelerin solunması bazı kişilerde alerjik tepkilere ve solunum yolu şikâyetlerine yol açabiliyor.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), küf ve nemli ortamlara maruz kalmanın herkeste aynı etkiyi yaratmadığını; bazı kişilerde herhangi bir belirti görülmezken bazılarında solunum ve alerji şikâyetlerinin ortaya çıkabildiğini belirtiyor.

Küflü ortamlarda bulunan sporlar ve parçacıklar solunum yollarını tahriş edebiliyor. Burun tıkanıklığı, boğaz ağrısı, öksürük, hırıltılı solunum ve nefes darlığı görülebilen belirtiler arasında yer alıyor. Özellikle nemli ortamlarda uzun süre kalan kişilerde bu şikâyetler daha belirgin hale gelebiliyor.

Küf sporları bazı kişiler için alerjen niteliği taşıyor. Hapşırma, burun akıntısı, burun ve gözlerde kaşıntı, gözlerde kızarıklık ve sulanma gibi belirtiler ortaya çıkabiliyor. Küfe karşı hassasiyeti bulunan kişilerde belirtiler daha ağır yaşanabiliyor.

Astım hastaları küf ve nemden en fazla etkilenebilen gruplar arasında. Küf sporlarına maruz kalmak astım ataklarını tetikleyebiliyor; hırıltı, göğüste sıkışma ve nefes darlığı gibi belirtileri artırabiliyor. Araştırmalar, nemli ve küflü binalarda yaşamanın astımın ortaya çıkması ve mevcut hastalığın ağırlaşmasıyla ilişkili olabileceğine işaret ediyor.

Küf ve nemle ilişkili biyolojik parçacıklar burun ve sinüsleri tahriş edebiliyor. Bazı kişilerde burun tıkanıklığı, geniz akıntısı ve sinüs şikâyetleri görülebiliyor. Nemli binalarda yaşayanlarda kronik rinosinüzit gibi sorunlarla ilişki bulunduğuna dair bilimsel bulgular da var.

Küfe duyarlı kişilerde ciltte kızarıklık, kaşıntı ve döküntü gibi alerjik belirtiler ortaya çıkabiliyor. Nemli ortamlarda küf dışında ev tozu akarlarının da çoğalabilmesi, cilt ve alerji şikâyetlerini artıran etkenlerden biri olabiliyor.

Nemli ve küflü binalarda yaşayan kişilerde solunum yolu enfeksiyonlarının daha sık görülebildiğine ilişkin araştırmalar bulunuyor. Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler ve kronik akciğer hastalığı bulunanlar açısından bazı küf türleri daha ciddi enfeksiyonlara neden olabiliyor. Ancak bu durum her küflü evde yaşayan kişinin enfeksiyon geçireceği anlamına gelmiyor.

Küf ve nemin sağlık üzerindeki etkileri kişiden kişiye değişiyor. Aynı ortamda yaşayan herkesin aynı belirtileri göstermesi beklenmiyor. Bununla birlikte bazı gruplar küf maruziyetinden daha fazla etkilenebiliyor:

Bebekler ve çocuklar: Gelişmekte olan solunum sistemleri nedeniyle iç ortam kirleticilerine karşı daha hassas olabiliyor.

Yaşlılar: Solunum ve bağışıklık sistemiyle ilgili mevcut sağlık sorunları nedeniyle daha fazla risk taşıyabiliyor.

Astım ve alerji hastaları: Küf sporları mevcut hastalıkların belirtilerini ağırlaştırabiliyor.

Kronik akciğer hastalığı bulunanlar: Küf maruziyeti solunum şikâyetlerini artırabiliyor.

Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler: Bazı küf türlerinin neden olduğu ciddi mantar enfeksiyonlarına karşı daha savunmasız olabiliyor.

Küf her zaman gözle görülebilen lekeler halinde ortaya çıkmıyor. Bazen duvarların arkasında, parke altında, tavan boşluklarında veya dolapların arka yüzeylerinde gelişebiliyor. Bu nedenle evdeki bazı işaretleri dikkate almak gerekiyor:

Duvarlarda ve tavanlarda siyah, yeşil, gri veya beyaz lekeler oluşması

Duvar boyasının kabarması, dökülmesi veya yüzeyin yumuşaması

Pencere camlarında sık sık su damlacıkları birikmesi

Özellikle kapalı odalarda ve dolaplarda rutubet kokusu hissedilmesi

Mobilyaların arkasında ve duvar köşelerinde nemli alanlar oluşması

Daha önce su baskını, tesisat kaçağı veya çatı sızıntısı yaşanmış olması

Küfle mücadelede en önemli adım, yalnızca görünen lekeleri temizlemek değil, küfün oluşmasına neden olan nem kaynağını ortadan kaldırmak. Aksi halde temizlenen yüzeylerde küf yeniden gelişebiliyor.

EPA, iç mekânlardaki bağıl nemin yüzde 60'ın altında tutulmasını, mümkünse yüzde 30-50 aralığında olmasını öneriyor. Bunun için şu önlemler alınabilir:

Evi düzenli havalandırın. Özellikle banyo ve mutfakta oluşan su buharının dışarı atılmasını sağlayın.

Su sızıntılarını gecikmeden onarın. Çatı, pencere, tesisat ve duvarlardaki kaçaklar giderilmeden küf sorunu kalıcı olarak çözülemez.

Yoğuşmayı önleyin. Soğuk duvarlar, yetersiz yalıtım ve hava dolaşımının zayıf olduğu alanlar nem birikimini kolaylaştırabilir.

Nem ölçer kullanın. Evdeki bağıl nemi takip ederek gerekli durumlarda nem alma cihazlarından yararlanın.

Islak yüzeyleri hızla kurutun: Suya maruz kalan eşyalar ve yapı malzemeleri mümkünse 24-48 saat içinde kurutulmalı.

Mobilyaları duvarlara tamamen dayamayın. Özellikle dış cepheye bakan soğuk duvarlarda hava dolaşımına imkan tanıyın.

Banyo ve mutfakta aspiratör kullanın. Duş sırasında ve yemek pişirirken oluşan nemin evin diğer bölümlerine yayılmasını azaltın.

31 yıldır emeğin sesi olan Evrensel, gücünü sadece okurlarından alıyor. Emeğin sesinin daha gür çıkması için sen de güç ver.

E-Gazete Her gün basılı gazeteyi dijital olarak oku...

Sesli Yazılar Köşe yazılarımızı sesli olarak dinle...

Reklamsız Deneyim Reklamlara takılmadan sadece habere odaklan.

İndir, Oku, Dinle...

Şifresiz Giriş İmkanı E-posta adresinle şifresiz giriş yapabilirsin.

App Store'dan İndir

Google Play'den İndir