18 Kasım 2026 ÇarşambaGündemde ne var?/
Cumhuriyet
Haber akışına dön

Parkinson Hastalarındaki Halüsinasyonların Nedeni Çözüldü: Beyin Gündüz Uyanıkken 'Derin Uyku' Dalgaları Üretiyor

Parkinson Hastalarındaki Halüsinasyonların Nedeni Çözüldü: Beyin Gündüz Uyanıkken 'Derin Uyku' Dalgaları Üretiyor

Parkinson hastalarında yaşam kalitesini ciddi biçimde düşüren halüsinasyon ve hafıza kaybı gibi belirtilerin arkasındaki nörolojik mekanizma aydınlatıldı.

Beyindeki dopamin üreten sinir hücrelerinin kaybıyla ilerleyen Parkinson hastalığı, yalnızca titreme ve hareket yavaşlığı gibi fiziksel belirtilerle değil; aynı zamanda hafıza sorunları, dikkat dağınıklığı ve gerçek dışı algılarla (halüsinasyon) da kendini gösteriyor. Nöroloji dünyasında uzun süredir araştırılan bu motor dışı belirtilerin biyolojik kaynağı, Science Translational Medicine dergisinde yayımlanan yeni bir bilimsel çalışmayla belgelendi.

Araştırma ekibi, bunama (demans) tanısı bulunmayan 84 Parkinson hastası ile 30 sağlıklı yaşlı bireyin beyin aktivitelerini elektroensefalografi (EEG) yöntemiyle inceleyerek, beynin gündüz saatlerindeki elektriksel işleyişinde çarpıcı bir sapma tespit etti.

TAMAMEN UYANIKKEN BİLE BEYİN BÖLGELERİ ANLIK UYKUYA GEÇİYOR

Normal koşullarda beyin, gece derin uyku evresinde metabolizmayı düzenlemek ve hücresel atıkları temizlemek amacıyla "yavaş dalgalar" üretiyor. Ancak sabah 09.00 ile 14.00 saatleri arasında, katılımcıların düzenli ilaçlarını aldıkları en zinde zaman diliminde gerçekleştirilen 5 dakikalık gözü açık EEG ölçümleri, Parkinson hastalarının beyninde gündüz saatlerinde de yoğun biçimde uyku benzeri yavaş dalgalar oluştuğunu ortaya koydu.

Katılımcıların kayıt süresinin yüzde 94'ünden fazlasında tamamen uyanık olduklarını göz kırpma analizleriyle doğrulayan uzmanlar, bu durumun basit bir uyuklama değil, beynin yerel bölgelerinin uyanıklık anında istemsizce uyku moduna kayması olduğunu vurguladı.

DALGALARIN BÜYÜKLÜĞÜ HALÜSİNASYONU, SIKLIĞI HAFIZA KAYBINI TETİKLİYOR

Çalışmaya katılan 84 Parkinson hastasının 37’sinin odada birinin varlığını hissetme veya görsel yanılsamalar yaşama gibi halüsinasyon deneyimleri bulunduğu belirtildi. EEG verileri incelendiğinde iki temel elektriksel mekanizma saptandı:

Halüsinasyon etkisi: Halüsinasyon gören hastaların beyinlerinde, diğer hastalara ve sağlıklı bireylere kıyasla çok daha yüksek genlikli (büyük) teta ve delta yavaş dalgaları kaydedildi.

Bilişsel gerileme etkisi: Gündüz saatlerinde teta dalgalarının görülme sıklığı arttıkça, hastaların özellikle kısa süreli çalışma belleği ve kelime hatırlama testlerindeki başarı puanlarının belirgin şekilde düştüğü görüldü.

ERKEN TEŞHİS İÇİN YENİ BİR BİYOBELİRTEÇ OLABİLİR

Araştırmacılar, gece boyunca beyni onaran yavaş dalgaların gündüz saatlerinde kontrolsüz biçimde devreye girmesinin algı ve düşünme süreçlerini bozduğunu ifade etti.

Bilim insanları, beyindeki bu elektriksel dalga değişimlerinin Parkinson hastalığının titreme gibi klasik belirtileri başlamadan yıllar önce ortaya çıkıp çıkmadığının araştırılacağını belirterek, EEG ölçümlerinin gelecekte hastalığın erken teşhisinde kilit bir rol oynayabileceğini kaydetti.

Okumaya devam et

Pusholder

Senin gündemin

Okuma seçenekleri

Push AIÖzet

PusholderKaynakta oku
cumhuriyet.com.tr