Sadece ‘Tövbe Hesabı’ Yetmez

Günlerdir gündeme getirmeye çalıştığım bazı ayrıntılar var. Başlık başlık bu ayrıntılara değinelim:

Nedense hiç ilgi çekmeyen ama çok önemli bir ayrıntı var. Bu konuyu soruyorum.

Fon işinin bu kadar büyümesinde bankaların da payı var. Birçok fon müşterisi gidip TERA’dan, PUSULA’dan veya diğer dolandırıcı fonlardan fon almadı. Bu fonları onlara bazı büyük bankalar sattı.

Mesela siz bir bankanın sıradan mevduat müşterisisiniz. Bankanızın müşteri temsilcisi sizi arıyor ve size PUSULA, TERA veya diğer dolandırıcı fonları satıyor.

Siz bu fonların kim olduğunu bile bilmiyorsunuz.

Sanıyorsunuz ki bankanızın teminatı altında size fon satılıyor. Oysa gerçek hiç de öyle değil.

Hatta size satılan para fonu, o bankanın kendi para fonundan daha düşük getiri veriyor. Ama o banka temsilcisi size ısrarla kendi bankasının fonunu değil, dolandırıcı şirketin fonunu satıyor.

Sorarım size: BDDK bu konuda bir adım attı mı?

Kamuoyuna bir açıklama yapıldı mı?

Evini, arabasını satan birçok insan bankaya para yatırdığında, o bankanın temsilcisi doğrudan dolandırıcı fon satıcısı oldu.

Kim bunlar? Araştırıldı mı, hesap soruldu mu?

Bankalar vasıtasıyla satılan fonların zararlarının bir kısmını neden satıcı bankalara yüklemiyoruz? Mesela “Net Yatırım” tutarı hesaplanır ve fondan ödenen kısmın üzeri satıcı bankalar tarafından kapatılır.

Neden o bankalar, satışına aracılık ettikleri bu dolandırıcılık işinin yükümlülüğünü de üstlenmiyor? Satarken komisyon almak iyiyse kayıplarda da hesabı ödemek gerekmiyor mu?

Geçen hafta BİGEN Enerji üzerinden yazdım. Halka arz sırasında patronlar hisse satmıştı. Ama asıl hisse 100 lirayken patronlar 75 milyon lot daha hisse satmış.

Hisse şimdi 5-6 lira.

Benzer örneği Reeder Teknoloji şirketi için de yazmıştım. 30-40 liradan “Uçan araba yapıyoruz” der gibi açıklamalar eşliğinde patronlar çatır çatır hisse sattı.

Bunlar sadece iki örnek. Borsamız böyle leşlerle dolup taşıyor. Mesela Saat Saat şirketi 56 liradan halka arz edilirken “çok ucuzum” diyordu. Şimdi hissesi 23 lira; niye geri almıyorsun?

Neden bu patronlar leşlerini temizlemiyor? Ya da neden bu patronlara “Gelin, leşlerinizi temizleyin” denilmiyor? Bir “Leş Fonu” kurulsun ve her patron kendi leşini temizlesin.

Kamuoyunda sorumlu kurumlar olarak şunlar öne çıkıyor:

1. SPK

2. İMKB ve alt kurumları: Takasbank ve MKK (Merkezi Kayıt Kuruluşu)

3. BDDK

Bunlara bir de millî kredi derecelendirme kurumumuz olan JCR’yi ekledik.

İyi ama bu firmaların bilançolarını denetleyen bağımsız denetim firmaları da var. Geçen hafta Lider Turizm örneğini verdim. Şişirilmiş bir bilançoyla hisse 1,5 liradan 150 liraya taşındı. Sonra, son üç ayda fon lağımı patlayınca Lider Turizm’in bilançosu da patladı ve şirket 8,5 milyar lira zarar açıkladı.

Bir de ne görelim! Bağımsız denetim firması yatırımcıları bu konuda uyarmamış.

Kısaca yeni bir düzen kurmamız gerekiyor. Nasıl ki deprem sonrası bina güvencesi için “Yapı Denetim Firması” zorunluluğu getirdik, şimdi de şirket bilançoları için belgeli, yetkin ve sorumlu bağımsız denetim firmalarından oluşan bir düzen kurmalıyız.

Siz diyeceksiniz ki “Zaten sistem böyle…” İyi de hangi bağımsız denetim firmasına hesap soruldu?

Bu konu da şimdiye kadar kimse tarafından ele alınmadı.

İktidarımız nihayet emeklileri hatırladı.

Zam vereceklermiş.

‘Müjde’ diyorlar.

İyi de emeklilerin zaten sizden en az yüzde 55 alacağı var.

Nasıl mı?

Tekrar olacak ama yazacağım: Nisan 2022’de TÜİK, ‘madde sepeti’ fiyat listesini yayından kaldırıyor. O tarihten sonra İTO ve TÜİK fiyat endeksleri arasındaki fark yüzde 44’e çıkıyor.

Kısaca TÜİK’in düşük açıkladığı enflasyon nedeniyle emeklilerin maaşları yüzde 44 erimiş durumda.

Bir de bu yılın son altı aylık enflasyonu olacak. İlk dört ayda %8,29 olan enflasyon, yıl sonunda yaklaşık yüzde 10 civarına çıkacak.

İşte bu ikisinin toplamı, yüzde 55 civarında bir enflasyon farkı zammı olarak kenarda bekliyor. Emekliye bu yüzde 55’lik zammın dışında bir şey verirseniz sizden olacaktır. Aksi hâlde emeklinin elinden alınmış maaşının bir kısmı, hediyeymiş gibi emekliye verilemez.

Emekliler zaten 2022 sonrasında 3,2 trilyon liralarını devlete bıraktı. Bundan hiç bahsetmiyorum bile. Hatta bu parayı enflasyona uyarlarsak 4 trilyon 770 milyar lira gibi bir emekli alacağı ortaya çıkar.

Sonuç ne oluyor? Emeklilerin devletten iki kalem alacağı var: 1) 4 trilyon 770 milyar liralık birikmiş alacak 2) Yüzde 55 civarında enflasyon zammı alacağı.

Bunun dışında bir şey veriyorsanız ‘müjde’ denir. Gerisi, sizin aldıklarınızdan bir kısmını geri vermektir.

NOT: İMKB yönetimine açık çağrım: BIST adını lütfen değiştirin ve eski İMKB adına dönün. Bu PİST bir isim.

İkinci çağrım da şu: İMKB-100 Endeksi yükselirken Destek Finans ve Katılımevim gibi ‘Foncu Çocukların’ hisseleri endekslere alınmıştı. Sert yükselişi, bu iki hisse başta olmak üzere foncu hisseler ateşledi. Oysa düşüşlerde bu hisseler endekslerden çıkarıldı. Yükseliş bakiyeleri ise hâlâ endekste durmakta. Endeks 11.500’lerde ama hisseler 7.500 endeks seviyelerinde.

Diyeceğim o ki borsanın adını ve borsa endeksini düzeltecek misiniz?