Türk Devletleri Arasında 'Dijital Ekonomi' Dönemi: Resmi Gazete'de Yayımlandı

Türk Devletleri Teşkilatı üyesi ülkeler arasında imzalanan Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması'nın onaylanmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete'de yayımlanarak resmiyet kazandı. Anlaşma; elektronik ticaretin geliştirilmesini, sınır ötesi ticari işlemlerin kolaylaştırılmasını, tüketicilerin ve kişisel verilerin korunmasını hedefliyor.

Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan arasında 6 Kasım 2024 tarihinde Bişkek'te imzalanan Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması'nın onaylanmasına ilişkin karar, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla Resmi Gazete'de yayımlandı.

Anlaşmayla, taraf ülkeler arasındaki ticari ilişkilerin elektronik ticaret aracılığıyla güçlendirilmesi ve dijital ekonomi alanındaki iş birliğinin kapsamının genişletilmesi amaçlanıyor. Küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) dijital ekonomiye entegrasyonunun desteklenmesi ve tüketicilerin güveninin artırılması da düzenlemenin öncelikli hedefleri arasında bulunuyor.

Anlaşma çerçevesinde, ticari işlemlerde kullanılan belgelerin elektronik ortamda erişilebilir olması için çalışmalar yürütülecek. Hukuki zorunluluklar ve ticaret idaresinin etkinliğine ilişkin istisnalar saklı kalmak kaydıyla, elektronik belgeler kâğıt belgelerle aynı hukuki geçerliliğe sahip olacak.

İthalat, ihracat ve transit işlemlerine ait belge ve verilerin ilgili kurumlara tek bir noktadan iletilebilmesi amacıyla “tek pencere” sistemi kurulacak ya da mevcut uygulamalar devam ettirilecek. Ülkelerin söz konusu sistemleri arasında güvenli veri paylaşımının artırılması için gerekli çalışmalar yapılacak.

Elektronik fatura sistemlerinin ülkeler arasında uyumlu şekilde çalışması ve işletmelerin elektronik fatura kullanımına geçişinin teşvik edilmesi de anlaşmada yer alan düzenlemeler arasında bulunuyor. Hızlı sevkiyatlara yönelik gümrük işlemlerinin öngörülebilir, tutarlı ve şeffaf biçimde gerçekleştirilmesi sağlanacak.

Taraf ülkeler, ulusal mevzuatları kapsamında pazara giriş izni verilen elektronik ticaret işlemlerine ilişkin para transferleri ve ödemelerin ülkelerine serbestçe ve gecikme yaşanmadan girişine ve çıkışına izin verecek. Vergi ve gümrük yükümlülükleri, suçlarla mücadele, yargı kararlarının uygulanması ve mali düzenlemeler gibi konulardaki istisnalar ise geçerliliğini koruyacak.

Ödeme altyapılarının karşılıklı uyum içinde çalışması ve güvenli sınır ötesi elektronik ödeme sistemlerinin geliştirilmesi desteklenecek. Elektronik imza ve sertifikasyon hizmetleri kapsamında, ulusal mevzuata uygun şekilde tanıma ve akreditasyon süreçlerinin kolaylaştırılması için iş birliği yapılacak.

Taraf ülkeler, elektronik ticaret yapan tüketicilere, diğer ticaret yöntemlerinde sunulan koruma düzeyinden daha düşük olmayan bir güvence sağlayacak. Yanıltıcı reklamlar, ürün ve hizmetlere ilişkin gerçeğe aykırı açıklamalar, bedeli tahsil edildiği halde teslim edilmeyen ürünler veya sunulmayan hizmetler ile tüketicinin onayı olmadan hesabından para çekilmesi gibi uygulamalara karşı yeni düzenlemeler hazırlanacak ya da mevcut kurallar korunacak.

İstenmeyen ticari elektronik iletilerin sınırlandırılması, alıcıların bu tür mesajları engelleyebilmesi veya ulusal mevzuat çerçevesinde önceden rıza vermesinin sağlanması amacıyla çeşitli tedbirler uygulanacak.

Sınır ötesi veri aktarımları da dahil olmak üzere kişisel bilgilerin korunması amacıyla ulusal hukuki altyapı oluşturulacak veya mevcut düzenlemeler sürdürülecek. Kişisel verilerin korunmasına ilişkin hakları ihlal edilen bireylerin başvurabileceği hukuki yollar ve işletmelerin sorumlulukları konusunda kamuoyuna bilgi verilecek.

KOBİ'lerin uluslararası tedarikçiler, alıcılar ve potansiyel ticari ortaklarla iletişim kurmalarını sağlayan çevrim içi platformlara katılımının artırılması için teşvik edici çalışmalar yapılacak. İşletmelerin dijital teknolojilerden yararlanması, yeni pazarlara ulaşması ve elektronik ticarete uyum sağlaması amacıyla bilgi ve tecrübe paylaşımı gerçekleştirilecek.

Finansal teknolojiler, siber güvenlik ve dijital pazarlarda rekabet politikaları da ülkeler arasındaki ortak çalışma başlıkları arasında yer alıyor. Anlaşmada, elektronik iletişim ağlarına yönelik kötü amaçlı yetkisiz erişimlerin ve zararlı yazılımların yayılmasının tespit edilmesi ve önlenmesi için mevcut iş birliği mekanizmalarından yararlanılmasının önemine dikkat çekiliyor.

Anlaşma hükümlerinin hayata geçirilmesini takip etmek amacıyla taraf ülkelerin ilgili bakanlık ve kurumlarından temsilcilerin katılımıyla Ortak Komite oluşturulacak. Komite, uygulama sürecinde ortaya çıkabilecek konuları ve değişiklik tekliflerini ele alacak, elektronik ticaret alanındaki ortaklığı geliştirmeye yönelik çalışmalar gerçekleştirecek.

Anlaşma, taraf ülkelerin gerekli iç hukuk süreçlerini tamamladıklarına ilişkin son yazılı bildirimin Türk Devletleri Teşkilatı Sekretaryası tarafından teslim alınmasından 30 gün sonra yürürlüğe girecek.