Haber akışına dön
Siyasette kadınlarla ilgili dört şaşırtıcı gerçek
Kadınlar son yüz yılda oy verme hakkını alarak ve neredeyse bütün ülkelerde parlamentolara girerek önemli siyasi kazanımlar elde etti. Ancak kadınlar yine de yetersiz düzeyde temsil ediliyor, özellikle de en üst düzey görevlerde. Siyasette kadınlarla ilgili dört şaşırtıcı gerçeği derledik.
Kadınlar neredeyse her yerde oy verme hakkı kazandı
yüzyıla kadar çok az sayıda kadının oy verme hakkı vardı, ancak yüzyılın sonunda her şey değişti ve çok az sayıda kadın oy verme hakkından mahrum kaldı. Bazı ülkeler, 21. yüzyılda bu eğilimi takip etmeyi sürdürdü ve son olarak Suudi Arabistan 2015'te kadınlara yerel seçimlerde oy verme hakkı tanıdı. (Suudi Arabistan'da ulusal seçim yapılmıyor.) BM'ye göre böylece, tüm ülkelerdeki kadınlar yasal olarak oy kullanma hakkına sahip oldu. Ancak Taliban yönetimi altındaki Afganistan'da son dönemde kadınlar siyasi haklarından mahrum bırakıldı. Birleşmiş Milletler'in toplumsal cinsiyet eşitliği ve kadınların güçlendirilmesi için çalışan BM Kadın kuruluşuna göre "Afgan kadınları oy verme hakkını 100 yıldan daha uzun bir süre önce elde etti. Fakat bugün Taliban yönetimi altında kamusal hayattan silindiler. Şu anda hiçbir Afgan kadını ulusal ya da bölgesel düzeyde herhangi bir önemli siyasi konumda bulunmuyor."
yüzyılın ortalarına kadar, genel oy verme hakkı erkekler için de nadir görülen bir durumdu. Fakat bazı ülkelerde erkekler oy verme hakkı alırken, kadınlar büyük ölçüde dışlandı. Yeni Zelanda 1893'te kadınlara oy hakkı veren ilk ülke oldu. (O zamanlar bir Britanya sömürgesi olsa da, kendi kendini yönetiyordu.) İngiltere merkezli sivil toplum kuruluşu Global Change Data Lab'in proje lideri Bastian Herre'ye göre İkinci Dünya Savaşı başlarken, erkeklerin dünya genelindeki ülkelerin üçte birinde oy hakkı vardı, kadınların ise sadece altıda birinde. Herre "Kadınlara karşı oy hakkı ayrımcılığının sona erdiği birçok ülkede İkinci Dünya Savaşı'ndan sonraki yıllarda fark hızla kapandı ve hem kadınlar hem de erkekler birçok diğer ülkede oy hakkı aldı" diyor. Birçok Afrika ülkesinde, kadınlara oy hakkı bağımsızlıktan sonra verildi. Bazı diğer ülkelerde ise ayrımcılık şaşırtıcı derecede uzun sürdü. ABD'de 1965'e kadar çok sayıda siyah kadın ve erkeğe oy hakkı verilmedi. İsviçre'de ise kadınlar federal seçimlerde oy hakkını 1971'de alabildi. Güney Afrika'da da siyah kadınların oy kullanmasına ilk olarak 1993'te izin verildi.
Kadınlar sadece üç parlamentoda çoğunlukta
İsveç merkezli Varieties of Democracy Project (V-Dem) adlı kuruluşa göre 20. yüzyılın başlarına dek kadınlar ulusal parlamentolardan tamamen dışlanmış durumdaydı. Finlandiya 1907'de parlamentoya ilk kadın milletvekili gönderen ülke oldu. Bu aşamadan sonra dünya genelinde kadınların siyasete girişi çok daha düşük bir hızla arttı, ancak ilerleme hızı 20. yüzyılın sonuyla 21. yüzyılın başında hızlandı. Amerikan düşünce kuruluşu Dış İlişkiler Konseyi'ndeki Kadınlar ve Dış Politika programı tarafından oluşturulan Kadınların Gücü Endeksine göre, şu anda BM'ye üye 193 ülkenin sadece üçünde, Ruanda, Küba ve Nikaragua'da kadın parlamenterlerin oranı yüzde 50'nin üzerinde. Endekse göre Meksika, Andorra ve BAE de parlamentolarında kadın ve erkek üyeler arasında eşitlik sağladı.Ülkelerin yüzde 15'inden azını kadınlar yönetiyor
1 Aralık 2024 itibarıyla, 193 ülkenin sadece 26'sında kadın devlet ya da hükümet başkanı bulunuyor. Kadınların Gücü endeksine göre bu yüzde 15'ten az bir orana denk geliyor. Ayrıca kadınların hükümetlerdeki pozisyonların yarısını ya da daha fazlasını işgal ettiği sadece 15 ülke var.1946'dan bu yana 80 ülkenin kadın lideri oldu
Kadının Gücü endeksine göre 1946'dan bu yana 80 ülke, yani toplam ülke sayısının kabaca yüzde 40'ı kadın devlet ya da hükümet başkanına sahip oldu. 1960'ta, Sri Lanka'da Sirimavo Bandaranaike dünyanın ilk demokratik yollardan seçilmiş başbakanı olana dek, bunların hepsi iktidarın miras yoluyla devralındığı kraliyet aileleri üyeleriydi. Ancak en üst düzey görevlerde kadınların sayısı erkeklere kıyasla hala çok daha az. Türkiye'de son yerel seçimlerde 11 il ve 61 ilçede kadın adaylar belediye başkanı seçildi.
Kadınların siyasette temsili neden önemli? Araştırmalar, siyasi görevlerde daha çok kadın olmasının olumlu değişiklikleri beraberinde getirdiğini gösteriyor. 2021'de Colorado Boulder Universitesi tarafından yapılan bir çalışmaya göre, kadınların daha etkili olduğu parlamentolara sahip ülkeler, eğitim ve sağlığa daha fazla yatırım yapıyor. Aynı şekilde, 2020'de Cambridge Üniversitesi'nin yaptığı araştırma, Sahraaltı Afrika ülkelerin parlamentolarında artan kadın sayısının, sağlık harcamalarını artırdığını ve çocuk ve bebek ölümlerini azalttığını tespit etti. Ancak Kadınların Gücü endeksinden James, kadınları seçmenin bu sonuçları garanti etmediğini vurguluyor. James'e göre kadınlar homojen bir grup değil ve hepsi cinsiyet eşitliği, barış ve işbirliğine destek vermiyor.
